ဗိုးဒွဲလ အေးဆိုးဇာ့ခါ

ဝှေ့ လူလေ

မှန်းနဲ ထိုးမယ်လာ။

ကောန့်ညှင်း အောင်းသီး

ရှင်း ဆီ နှမ်းပါ

မ္လေဗဲ လေးညှင်း စောင်အောန်ယူလာ။

မိုးဗ္လဲဒယ်ဂီး ကောန့်ညှင်းပျော့ဟှာ

အားဂီးခွန်ခံ့ လူသန်လေလာ။

သစ်ယောန့်မဂီး မားမာယူလာ

ထိုးဂေ့ဟေ့ ကောန့်ညှင်းစေးစေးမာ။

ထိုးသားကောန်းဂေါန်း ရသာနှံ့ခါ

မှန်းနဲနံ့ မွှီးမွှီးဒတ်လာ

လတ်ပန်းက္လ စားရခါနီးမာ။

ပူဒူး နွဲ့ဒူး စားကေ့ကေ့ဗာ

ရသာဆိဆိ ဆီရွှဲရွှဲမာ

စားဟှိကောန်းဇာ့ မှန်းနဲ ရာသီဇာ။

ဧသင် (ခေတ္တ ဟွေး)

(၁၃ ရက် ဇန္နဝါရီလ ၂၀၂၆)

ရာသီက အေးပါဘိသနဲ့။ သည်ကာလ ထမနဲတွေ ထိုးကြ၊ စားကြ၊ ရာသီစာ လှိုင်လှိုင်ပေါတာပါ။ ထမနဲ ကို မိုးပြဲဒယ်ကြီးနဲ့ လူသန်ကြီးတွေ ဝိုင်းလို့ ဝန်းလို့ ချွေးပြိုက်ပြိုက်ကြအောင် ထိုးကြ၊ ရေကိုင်ဆရာရဲ့ စကားကို လိုက်နာလို့ အချိန်ကိုက် ဝိုင်းလုပ်ကြရတဲ့ စုပေါင်းလုပ်ကိုင်တဲ့ ဓလေ့ပါဝင်တဲ့ ရာသီစာပါ။ ဒါလေးကိုပဲ ကဗျာဖွဲ့လိုက်တာပါ။

ခ္လေးပ္လန်းပ္လန်း ကို မြန်မာမှုပြုလျှင် ကိုယ်လုံးတီး ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မိစု၊ ဖစု သည် ထားဝယ်ဒေသတွင် ကလေးငယ် များကို ချစ်စနိုးခေါ်ဝေါ်သော အသုံး။ ထိုငယ်နာမည်က ကြီးသည်အထိ စွဲသွားပြီး အရပ်နာမည်လည်း ဖြစ်သွားတတ်သည်။ ဥပမာ နောန်ဖစု၊ မယ်းမိစု။ ဤကား စကားချပ်။

ကဗျာကတော့ ခပ်ငယ်ငယ် ကလေးအရွယ် အဝတ်မပါ ဆော့ကစားခြင်းကို ဖော်ညွှန်းခြင်းရယ်ပါ။ ငယ်သေးတော့ ပုခက်ထဲလည်း အိပ်တယ်။ နေ့ဖက် နေပူတုန်းဆော့ကစားကြတော့ အဝတ်ရယ်မပါ ကိုယ်ဗလာကျင်းသပေါ့။ အရှက်ရယ် အကြောက်ရယ် မသိသေးတဲ့ အငယ်တို့ ဟိုနားသည်နား ကိုယ်ဗလာနဲ့ လည်လည်လည်း သွားတတ်သေးသပေါ့။

သည်လိုဖြင့် အိမ်နီးနားချင်း တယောက်ယောက်က ထိုကလေးတို့ကို အဝတ်ဗလာနဲ့မို့ ပြက်ရယ်ပြုတယ်။ ရယ်ပွဲဖွဲ့တယ်။ သည်လိုနဲ့ ဝိုင်းရယ်တဲ့သူတွေက များလာလေတော့ ထိုကလေးငယ်တွေက ဝမ်းပမ်းတနည်း ငိုတော့တာပေါ့။ ကဗျာကတော့ ဒါပါပဲ။ ငယ်ဘဝ စိတ်ကူးနဲ့ ပြန်တွေးကြည့်တော့လည်း ခပ်ရှက်ရှက်ရယ်လေ။

ခ္လေး ပ္လန်းပ္လန်း

မိစု ဖစု ခပ်ငယ်းငယ်
ခပ်ထဲမာ အိဟှယ်
နေ့ဖန့် ပူဒူး ဆော့ကာဇား
ခ္လေး ပ္လန်းပ္လန်းနာ့မား။

ရှစ်မှေ့ ကြော့မှေ့ သားဂန်းငယ်
ခ္လေးပ္လန်းပ္လန်းနာ့ အီးခယ်လယ်
ကူးရူး ကူးရူး ဝိုင်းရယ်ဇား
အိုင်းအိုင်းရှစ်အောန် ငိုခ္လ မား။

ထားဝယ်နှင့် ပင်လယ်ကြီးသည် ခွဲ၍မရ။ ထားဝယ်သူ/သားတို့၏ လူမှုစီးပွား ယဉ်ကျေးမှု အခြေအနေတို့သည် ပင်လယ်နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဤကဗျာကလေး၏ ဖြစ်တည်မှုမှာလည်း ပင်လယ်ကြီးနှင့် ဆက်စပ်နေပါသည်။

ပင်လယ်ပြင်ကြီးအကြောင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်သား မိသားစုများအကြောင်း လေ့လာရန် ထွက်ခဲ့ဖူးသော ခရီးများ၊ စပ်စုမိသော၊ မြင်မိကြားသိရသော ဇာတ်လမ်းများထဲက တခုကို ပြန်ခံစား၍ ရေးဖွဲ့ရာက ဤကဗျာကလေး မွေးဖွားလာ၏။

လန်မြား

မိုးရိ မည်းမည်း ၊ပန်လယ်ဗ္လန်

မိစု စိပူပန်။

သူလန်နောန်မဲ ငါးထွမ့်ဆွဲ

လှေဂန်းဟှားနာ့ သူ့ယောန့်တည်း။

လှေဟှ ကြမ်းလာ မိုးဟှဝါ

သူ့လူနောန်မဲ ပ္လန်မလာ

လတ်ဆစ်ဖ္လန့်ဗီး မိုးကြိုးပစ်

မိစု အိုင်းအိုင်းရှစ်။

ဥရှင်ဂီး နာ့ မယ်းရှင်မ

မိစုရှိခိုးခ္လ။

ငိုဟှိကောန်းဒူး ခေါ်သံကြား

နောန်မဲ တံငါပေါ်လာမား

မိစုမျစ်နှာ ဝမ်းဒတ်ဟှား

ပိုက်မာမိလာ ငါးများများ။

—-

လင်မယား။ မယားနှင့်လင်၏ သံယောဇဉ်ကို အဖြစ်အပျက်ကလေးနှင့်တွဲ၍ ဖော်ပြလိုရင်းပင်။ ကိုတံငါ၏ ဇနီးက မိစုဟု အမည်တွင်။ ထိုအမည်ကား ထားဝယ် အမျိုးသမီးများစွာ၏ အမည်ပင်။

အထူးသဖြင့် ငယ်ရွယ်သော ကလေးမများကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်ပြီး ကလေးမဟုတ်သော အမျိုးသမီးများကိုလည်း ဒေါ်မိစု၊ မမိစုဟု၍လည်း ငယ်နာမည်၊ အိမ်ခေါ်၊ အရပ်ခေါ်နာမည်ကို စွဲ၍လည်း ခေါ်တတ်ကြသည်။

ကဗျာကားဤသို့။ မိုးရိပ်မိုးသားများ ထူထူထဲထဲနှင့် မှိုင်းမှောင်နေသော ပင်လယ်။ သည်လို ရာသီဥတု အခြေအနေမျိုးကို မိစု စိတ်ပူပင်၏။

သူ၏ အမျိုးသား ကိုနောင်မဲကား တံငါလှေကလေးနှင့် ငါးဖမ်းရန် တယောက်တည်း ပင်လယ်ထွက်သွားခဲ့သည် မဟုတ်လော။ လေကြမ်းတိုက်လာပြီး မိုးကသည်းတော့၏။

ကိုနောင်မဲကား ပေါ်မလာသေး။ လျှပ်စီးများလက်၊ မိုးများခြိမ်းကာ မိုးကြိုးပစ်သံတညံညံဖြင့် ရာသီဥတုက ခက်ထန်သလို မိစု မှာလည်း ယောက်ျားဖြစ်သူအတွက် စိုးရိမ်ပူပန်ရခြင်း၊ လျှပ်စစ်မိုးကြိုးတို့ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းတို့ကြောင့် ဝမ်းပန်းတနည်း ရှိုက်ကြီးတငင် ငိုကြွေးမိသည်။

သူ၏ လင်တော်မောင် ဘေးဘယာဝေးကွာစေဖို့ ပင်လယ်တရိုး ပိုင်ကာစိုးသော ဦးရှင်ကြီးနတ်နှင့် မယ်းရှင်မနတ်တို့ကိုလည်းရှစ်ခိုးဦးချ တောင့်တခယ၏။

အငိုမတိတ်မီပင် နောင်မဲ၏ ခေါ်သံကို မိစု ကြားလိုက်ရရာ အလွန်ပင် ဝမ်းသာသွားရ စိတ်ထဲက အလုံးကြီးကျသွားရ၏။ သူမ၏ မျက်နှာကား ဝင်းလက်လာပေ၏။ ပိုက်တွင်မိလာသော ငါးကလည်း အတော်များသည်ကိုး။