တနင်္သာရီစာအုပ်စင်မှာ ပထမဆုံးညွှန်းချင်တဲ့ စာအုပ်ပါ။ ဦးသန်းစိုးဝင်း (တနင်္သာရီမြို့) ရေးသားပြုစုပြီး ဓမ္မသံတော်ဆင့်စာပေက ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှာ ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။

တနင်္သာရီမြို့ဆိုတာ တနင်္သာရီဒေသထဲက မြို့ငယ်လေးတခုဆိုပေမဲ့ ရှေးမြို့ဟောင်းတခုအနေနဲ့ရော၊ ထူးခြားတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံတွေနဲ့ရော ထင်ရှားပါတယ်။

ဒီမြို့လေးကနေ မြို့သမိုင်းကြောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံတွေကို မှတ်တမ်းတင်ရေးသားပြုစုနိုင်တာ ဂုဏ်ယူစရာပါ။ ဒီစာအုပ်မှာ တနင်္သာရီရာဇဝင်တော်ကြီး ပထမတွဲ ၊ ဒုတိယတွဲ၊ တတိယတွဲ လို့ ခွဲထားပြီး စာမျက်နှာ ၂၂၀ နီးပါး တင်ပြထားပါတယ်။

ပထမတွဲမှာတော့ တနင်္သာရီမြို့ရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို ပြုစုထားပါတယ်။ ဒီအပိုင်းမှာ တနင်္သာရီသမိုင်းအပြင် တနင်္သာရီမြို့ရဲ့ထင်းရှားတဲ့ ခေါသရပ်ရာဇဝင်၊ နဂါးလှေတော်ရာဇဝင်နဲ့ ရှင်မအောင်သာ ကျောက်တိုင်အကြောင်းကိုပါ ရှင်းလင်းတင်ပြထားပါတယ်။ တနင်္သာရီမြို့ (၃၂) မြို့ရဲ့ ရှေးအမွေအနှစ်များအကြောင်းကိုလည်း တင်ပြထားပါတယ်။

ဒုတိယတွဲမှာတော့ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံတွေကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံဖတ်ရမှာပါ။ နဂါးလှေတော်ဓလေ့၊ မင်္ဂလာဧဇာခေါ်ခြင်း၊ ဝဲဘွဲ့ဖွဲ့ဆိုခြင်းနဲ့ ရေလယ်သံအကြောင်းတို့ကို သိမှတ်ရမှာဖြစ်သလို မင်္ဂလာဆောင်ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့တခုဖြစ်တဲ့ ကွမ်းထည့်မင်္ဂလာဓလေ့ကိုလည်း သိမှတ်ရမှာပါ။

တနင်္သာရီရဲ့ ရှေးဟောင်းသားချော့တေး၊ ထမင်းခွံ့မင်္ဂလာ၊ မင်္ဂလာဂေါင်စည်အတီးအက၊ ဆေးမင်ကြောင်ဓလေ့၊ မီးကြာခွက်မျှောဓလေ့၊ ကုလားကျားလို့လူသိများတဲ့ လူကျားကဓလေ့နဲ့ တနင်္သာရီစကားတို့ကို ဖတ်မှတ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအတွဲမှာပဲ တနင်္သာရီဒေသသားတို့ မွေးဖွားတာကနေ ကွယ်လွန်တဲ့အထိ ရိုးရာဓလေ့အကျဉ်းကိုလည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

တတိယတွဲမှာတော့ တနင်္သာရီဘူမိဗေဒဖြစ်စဉ်၊ လူရေစီးကြောင်းပြမြေပုံ၊ ကုန်သွယ်‌ရေးကွန်ရက်ပြမြေပုံတို့ကို တင်ပြထားတာမို့ ခေတ်အမြင်အတွေးတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်နိုင်တဲ့စာအုပ်တစ်အုပ်ပါ။

ဒါ့အပြင် တနင်္သာရီနဲ့ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့ရတဲ့ ထိုင်းမင်းဆက်များသမိုင်း၊ တနင်္သာရီမြို့ဟောင်းပြမြေပုံ၊ တနင်္သာရီအကြောင်း နိုင်ငံခြားသားမှတ်တမ်းတွေကိုလည်း ရှာဖွေတင်ပြထားတာမို့ မြို့အတွက်ရော၊ တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းက သမိုင်းဝါသနာရှင်များအတွက်ပါ တန်ဖိုးထားသင့်တဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်ကြောင်း မိတ်ဆက်တင်ပြလိုက်ပါတယ်။