ဒီတစ်ပတ် Tanintharyi Gallery ပရိသတ်များအတွက် သတင်းစကားပါးချင်တဲ့စာအုပ်ကတော့ “ထားဝယ်ရာဇဝင်” စာအုပ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစာအုပ်က သက္ကရာဇ် ၁၁၃၉ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလ ( ၁၇၇၇ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ) ကုန်းဘောင် စတုတ္ထမင်းဆက်ဖြစ်တဲ့ စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် စစ်ကိုင်းဆင်နင်းတိုက်မှာ ရေးကူးထားတဲ့ ထားဝယ်ရာဇဝင် (ပေမူ တဗစ-၇၇၈၁)ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစာအုပ်ကို သမိုင်းပါမောက္ခ ဒေါက်တာနန်းလှိုင်က တည်းဖြတ်ထားပြီး Kayin Study Centre စာပေက ထုတ်ဝေထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စာမျက်နှာ ၁၁၄ မျက်နှာရှိပြီး တန်ဖိုး ကျပ် ၁၅၀၀၀ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစာအုပ်ကို လေ့လာတဲ့အခါ အပိုင်း ၃ ပိုင်းပါဝင်တာ တွေ့ရပါတယ်။

“ထားဝယ်ဒေသသမိုင်း” ၊ “မြန်မာရာဇဝင် စာပေနှင့် ထားဝယ်ရာဇဝင်” နဲ့ “ထားဝယ်ရာဇဝင်” တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ထားဝယ်ဒေသသမိုင်းနဲ့ မြန်မာရာဇဝင်စာပေနှင့် ထားဝယ်ရာဇဝင်တို့ဟာ တည်းဖြတ်သူ ဒေါက်တာနန်းလှိုင်ရဲ့စာတမ်းတွေဖြစ်ပြီး ထားဝယ်ရာဇဝင်ကတော့ ပေမူကနေ ကူးထားတာကို တည်းဖြတ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

“ထားဝယ်ရာဇဝင်” လို့ အမည်တပ်ရခြင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဆရာနန်းလှိုင်က “ ရှေးခေတ် ပျို့ကဗျာ လင်္ကာမော်ကွန်းဧချင်းနှင့် ကျောက်စာတို့၌ ထားဝယ်ကို စာလုံးပေါင်းကြရာ၌ ဒါးဝယ်၊ ဓားဝယ်၊ ဒဝယ်၊ ထဝယ်၊ တဝယ်” ဟူ၍ အမျိုးမျိုး တွေ့ရပြီး မူရင်း ဒါးဝယ်ရာဇဝင်၌ ဒါးဝယ်ဖြင့် ရေးသားသည်ကို တွေ့ရပါသည်။

ယခုတည်းဖြတ်သည့်အခါ ယနေ့ခေတ်စာလုံးပေါင်းကိုသာ အတည်ပြု ရေးသင့်သည့်အတွက် မျက်မှောက်ခေတ်ရေးထုံးအတိုင်း ထားဝယ်ရာဇဝင်ဟု အမည်တပ်ရခြင်း ဖြစ်ပါသည်”လို့ ရှင်းပြထားပါတယ်။

“ထားဝယ်ဒေသသမိုင်း” စာတမ်းမှာတော့ ထားဝယ်စာလုံးပေါင်း၊ မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ထားဝယ်လူမျိုး၊ သမိုင်းကြိုခေတ်နှင့် သမိုင်းဦးကာလ ထားဝယ်၊ ပုဂံခေတ် ထားဝယ်၊ အင်းဝခေတ် အထောက်အထား၊ တောင်ငူခေတ် ထားဝယ်သမိုင်း အထောက်အထားများ၊ ညောင်ရမ်းခေတ် ထားဝယ်၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် ထားဝယ်၊ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် ထားဝယ်နဲ့ မြန်မာမှုနယ်ပယ်မှ ထားဝယ်တို့ကို လေ့လာတင်ပြထားပါတယ်။

အချိန်တိုအတွင်းမှာ ထားဝယ်ဒေသသမိုင်းကို လျှပ်တစ်ပြက်လေ့လာ နိုင်တဲ့ စာတမ်းတစ်စောင်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်စာတမ်းတစ်စောင်ကတော့ မြန်မာရာဇဝင်စာပေနှင့် ထားဝယ်ရာဇဝင်စာတမ်းကတော့ မြန်မာသမိုင်းနယ်ပယ်က မြန်မာရာဇဝင်များအကြောင်းနဲ့ ထားဝယ်ရာဇဝင်ကို ဆက်စပ်ပြထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါးဝယ်ရာဇဝင်နဲ့ပတ်သက်ပြီး “ထွက်ပေါ်ခဲ့သော ရာဇဝင်အစောင်စောင်တို့အနက် ရာဇဝင်ကျော်ကဲ့သို့ ရာဇဝင်ငယ်တစ်စောင်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်” လို့ “ ဒါးဝယ်ရာဇဝင် မိတ်ဆက်” မှာမှတ်ချက်ပြုထားပါတယ်။

ထားဝယ်ရာဇဝင်ပေမူကို အကျဉ်းချုပ်လေ့လာနိုင်တဲ့ စာတမ်းတစ်စောင်လို့ ဆိုချင်ပါတယ်။

ဒီနောက်မှာတော့ ပေမူကနေ ကူးထားတဲ့ ထားဝယ်ရာဇဝင်ကို တည်းဖြတ်ဖော်ပြထားပါတယ်။

ထားဝယ်ရာဇဝင်ပေမူမှာပါတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို တည်းဖြတ်ဖော်ပြရာမှာတော့ ကျမ်းဦး ဘုရားကန်တော့ခန်း၊ နရပတိစည်သူမင်း ထားဝယ်သို့ တိုင်းခန်းလှည့်ရောက်ရှိခြင်း၊ ထားဝယ်ကို တည်ထောင်ခြင်း၊ ထားဝယ်မင်းဆက်များ၊ ဝယ်ဒီမြို့ကို တည်ထောင်ခြင်း၊ စနန်းတောင်နှင့် ကနိုင်းငယ်မြို့ကို တည်ထောင်ခြင်း၊ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် ဘုရင့်နောင်လက်ထက် ထားဝယ်အရေး၊ ထားဝယ်မြို့ဝန်အုပ်ချုပ်ရေးအစဉ်အဆက်(အေဒီ ၁၅၇၈ -၁၆၉၄)၊ ထားဝယ်မြို့သစ် သာရာဝဒီကို တည်ထောင်ခြင်း၊ ဝယ်ဒီမြို့တွင် မြို့ရွာစားများခန့်ထားခြင်း၊ အလောင်းမင်းတရားလက်ထက် ထားဝယ်၊ အလောင်းမင်းတရားလက်ထက် ထားဝယ်မြို့ဝန်များ၊ တောင်ငူခေတ် ထားဝယ်အုပ်ချုပ်ရေး၊ အခွန်တော်နှင့် အသုံးစရိတ်များဆိုပြီး အကြောင်းအရာ ၁၃ ခု ဖော်ပြထားတာ တွေ့ရပါတယ်။

တက္ကသိုလ်များ စာကြည့်တိုက်မှာ ပေမူအဖြစ်၊ ပေမူကိုကူးထားတဲ့ လက်ရေးမူကနေ အများပြည်သူဖတ်ရှူလေ့လာခွင့်ရအောင် စာအုပ်အဖြစ် တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့တဲ့အတွက် ဒေသ သမိုင်းအတွက် များစွာ အထောက်အကူပြုပါတယ်။

ထားဝယ်ဒေသသမိုင်းလေ့လာသူ၊ စာချစ်သူတို့ ဖတ်မှတ်သိမ်းထားသင့်တဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်အဖြစ် ညွှန်းဆိုအပ်ပါတယ်။