ကမ္ဘာ့ရေးရာ၊ တခြားဗဟုသုတ ဖြစ်ဖွယ်အကြောင်းအရာတွေသာ သိကျွမ်းပိုင်နိုင်ကြပေမဲ့ ကိုယ့်ရပ်ရွာသမိုင်းအကြောင်း ပြောကြစို့ဟေ့ဆိုရင် မပြောပြနိုင်သူတွေ အများကြီးပါ။

ပြောပြနိုင်ဖိုကလည်း မှတ်တမ်းမှတ်ရာတွေ မရှိလေတော့ အရေးအကြောင်းကြုံလာရင် ထိုးဇာတ်တွေနဲ့ပဲ နှစ်ပါးသွားကြတာ များပါတယ်။ ဒေသရပ်ရွာသမိုင်းတွေက တစ်နိုင်တစ်ပိုင်မို့ တန်ဖိုးရှိလှပါတယ်။

မြို့သမိုင်းတွေသာ ရှိကောင်းရှိမယ်။ ကျေးရွာအဆင့် သမိုင်းတော့ အင်မတန်မှရှားပါးလွန်းလှပါတယ်။

ရှားပါးလွန်းတဲ့အထဲမှာ ရှားရှားပါးပါးစာအုပ်တစ်အုပ်ကို တွေ့ရပါတယ်။ မန်းအောင်သင်းဖေ (ကတွဲ) ရေးတဲ့ “တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်၊ ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ကတွဲရွာဖြစ်ပေါ်လာပုံအကြောင်း သိကောင်းစရာများ” စာအုပ်ပါ။

ဒီစာအုပ်ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊မေလ တုန်းက ထုတ်ခဲ့တာပါ။

ကတွဲရွာဆိုတာ ထားဝယ်- မြိတ်သွားပြည်ထောင်စုကားလမ်းမကြီး ပေါ်မှာရှိတဲ့ ဘုတ်တောင်တောင်ခြေမှာရှိတဲ့ ရွာကြီးပါ။ ဒီရွာမှာ လူသူအရောက်အပေါက်နည်းပြီး သာယာလှပတဲ့ ကတွဲကမ်းခြေလည်း ရှိပါတယ်။

ပိုးကရင်အများစုနေထိုင်တဲ့ ကျေးရွာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုရွာလေးကနေ ရွာရဲ့သမိုင်းကြောင်းစာအုပ်တစ်အုပ် ထုတ်ဝေနိုင်တာဟာ တကယ့်ကို တန်ဖိုးရှိလှပါတယ်။ ဒီစာအုပ်မှာ စာမျက်နှာ ၇၅ မျက်နှာရှိပြီး မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

ကတွဲမှာ နေထိုင်သူတွေဟာ ကရင်တိုင်းရင်းသား ပိုးကရင်တွေများတာကြောင့် ကရင်တိုင်းရင်းသားအကြောင်း၊ ကရင်အမျိုးသားနေ့အကြောင်းတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

ကတွဲရွာကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပုံအကြောင်း၊ ကတွဲရွာကိုအတည်ပြုသတ်မှတ်ခံရအောင် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ၁၈၆၁ ခုနှစ်လောက်က မန္တလေးအထိသွားပြီး ကြိုးပမ်းခဲ့ပုံ၊ ရွာတည်ထောင်ခဲ့သူတွေအကြောင်းနဲ့ ဒီကနေ့အထိ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်တဲ့ ကတွဲရွာက စေတီပုထိုးတွေအကြောင်းပါ ရေးသားဖော်ပြထားတာ တွေ့ရပါတယ်။

စိတ်ဝင်စားစရာတစ်ခုက ၁၂၄၄ ခု၊ ပြာသိုလပြည့်နေ့မှာ တောင်ပံနှစ်ထပ် လေယာဉ်ဆင်းသက်ပြီး လေယာဉ်ကွင်းတစ်ခု ဖွင့်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့အချက်ပါ။

အချိန်ကာလနဲ့ မြေပြင်ကအနေအထားတွေကို တိုက်ဆိုင်ကြည့်ရှုပြီး သုတေသနပြုရင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်အချက်တွေ ထပ်တွေ့နိုင်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ခေတ်အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့ ကတွဲရွာသူကြီးစာရင်းကိုလည်း ဖတ်မှတ်ရပါတယ်။ အနီးဝန်းကျင်ရွာကြီးတွေဖြစ်တဲ့ ရငဲ၊ ကနက်သီရိရွာတွေအကြောင်းလည်း ပါဝင်နေတာမို့ ဒေသ သမိုင်းအချက်အလက်တွေအတွက် တန်ဖိုးရှိလှပါတယ်။

ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးဘေးက ရွာလေးတစ်ရွာဖြစ်တဲ့ ကတွဲရွာက သမိုင်းစာအုပ်လေးဟာ ဒေသ သမိုင်းအတွက်တော့ တစ်ထောင့်တစ်နေရာကနေ ကျေးဇူးပြုနေတာမို့ ဖတ်မှတ်သင့်တဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်အဖြစ် Tanintharyi Gallery စာအုပ်စင်ကနေ ဂုဏ်ယူစွာ တင်ဆက်လိုက်ပါတယ်။