ဒီတပတ်တော့ မောင်လေးတင့် ရဲ့ “လွန်ခဲ့သောနှစ်တစ်ရာကျော်က ထားဝယ်နှင့်ထားဝယ်ရေးရာဆောင်ပါးများ” စာအုပ်ကို Tanintharyi Gallery စာအုပ်ချစ်သူတွေအတွက် ညွှန်းပေးပါရစေ။

ပါရမီစာပေက ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတုန်းက ထုတ်ဝေခဲ့တာဖြစ်ပြီး စာမျက်နှာ ၁၆၀ ကျော် ရှိပါတယ်။

ဒီစာအုပ်မှာ သမိုင်းဝင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) မော်ကွန်းတိုင်နှစ်တိုင်၊ ယုဒသန် အဘိဓာန်ထဲမှ ဝေါဟာရထူးများ၊ ဂျပန်ခေတ်ပညာရေး၊ မင်းတုန်းမင်းကြီးအား ထားဝယ်မှ ဆက်သသည့် ဆင်ဖြူတော်များ၊ ပုဂံခေတ် ထားဝယ်မြို့စားတို့၏ ဆုတောင်းစာများ၊ မီးပုံးပျံဦးကျော်ရင်နှင့် အင်္ဂလိပ်အရေးပိုင်၊ သမိုင်းဝင် ထားဝယ်နေ့စဉ် သတင်းစာ၊ ဆရာခ၏ ထားဝယ်ရာဇဝင်ပြဇာတ်၊ တနင်္သာရီဟူသောအမည်၊ ယဉ်ကျေးမှုထုံးဓလေ့ ချင်းဆင်တူပုံကလေးများ၊ ထားဝယ် သမိုင်းဝင်ခေါင်းလောင်းကြီး သုံးလုံး၊ ပုဂံခေတ်နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော ထားဝယ်ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့၊ လွန်ခဲ့သောနှစ်တစ်ရာကျော်က ထားဝယ်၊ ကိုလိုနီခေတ် ထားဝယ်(၁၉၂၈ -၁၉၃၁)၊ ထားဝယ်ဝေါဟာရနှင့်ပတ်သက်၍… ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါး (၁၅)ပုဒ်ကို ဖတ်မှတ်ရမှာပါ။

သမိုင်းဝင်ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(ဘီအိုင်အေ) မော်ကွန်းတိုင်နှစ်တိုင်ဆောင်းပါးမှာတော့ တောင်သုံးလုံးကျေးရွာမှာရှိတဲ့ ဘီအိုင်အေ ထားဝယ်မြို့သိမ်းမှတ်တိုင်နဲ့ ထားဝယ်မြို့ စည်ပင်ရုံဝင်းထဲမှာရှိတဲ့ ဘီအိုင်အေ အာဇာနည်ကျောက်တိုင်အကြောင်းကို သိခွင့်ရမှာပါ။

ပုဂံခေတ် ထားဝယ်မြို့စားတို့၏ ဆုတောင်းစာများ ဆောင်းပါးမှာတော့ ပုဂံခေတ်ကတည်းက ပုဂံနဲ့ထားဝယ်ဒေသ ဆက်စပ်ကူးသန်းမှု အထောက်အထားကို တွေ့ရမှာပါ။ ထားဝယ်မြို့နယ် ရှင်မုတ္ထီးဘုရားအနီးမှာ ၁၉၂၄ ခုနှစ်နဲ့ ၁၉၈၁ ခုနှစ်က တွေ့ရတဲ့ ကျန်စစ်သားမင်းလက်ထက် အုတ်ခွက်ရုပ်ပွားတော်တွေအကြောင်းကို ဖတ်မှတ်နိုင်ပါတယ်။

သမိုင်းဝင် “ထားဝယ်နေ့စဉ် ” သတင်းစာဆောင်းပါးမှာတော့ အစဉ်အလာကြီးမားတဲ့ ထားဝယ်ဒေသ သတင်းစာထုတ်ဝေမှု သမိုင်းကြောင်းကို သိခွင့်ရနိုင်ပါတယ်။ ၁၈၄၁ ခုနှစ်ကတည်းက ထားဝယ်မှာ စကောကရင်ဘာသာ၊၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာနဲ့ထုတ်ဝေတဲ့ The Morning Star သတင်းစာထုတ်ဝေခဲ့ဖူးပြီး နှစ်၁၀၀ လောက် အဆက်ပြတ်သွားပြီးတဲ့နောက် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း “ထားဝယ်နေ့စဉ်သတင်းစာ” ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်။

ထားဝယ်နေ့စဉ်သတင်းစာဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ တို့ဗဗာအစည်းအရုံးနဲ့ ဗဗာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်တို့က ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့တဲ့ ပထမဆုံး ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်း လွတ်လပ်သည့် တို့ဗဗာအစိုးရအဖွဲ့၏ အာဘော်အဖြစ် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာဟု မှတ်တမ်းတင်ရမည်သာ…လို့ စာရေးသူ ဆရာမောင်လေးတင့်က မှတ်ချက်ပြုထားပါတယ်။ မြန်မာသတင်းစာသမိုင်း လေ့လာသူတွေ ဖတ်မှတ်သင့်တဲ့ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ပါ။

ယဉ်ကျေးမှုထုံးဓလေ့ချင်း ဆင်တူပုံလေးဆောင်းပါးမှာတော့ ထိုင်းနဲ့ထားဝယ် ယဉ်ကျေးမှုဆင်တူတာလေးတွေ (အထူးသဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု) ကို ဖတ်မှတ်ပြီး နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေတဲ့ ထိုင်းနဲ့ထားဝယ်ဒေသရဲ့ ကူးလူးဆက်ဆံမှုသမိုင်းကြောင်းတွေကို ဆဝါးနိုင်ကြမှာပါ။

အလားတူပဲ ကျန်တဲ့ဆောင်းပါးတွေမှာလည်း ထားဝယ်ဒေသသမိုင်းက သိထားသင့် သိထားထိုက်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ဖော်ပြ သုံးသပ်ပြထားတာမို့ ထားဝယ်ဒေသအကြောင်း စိတ်ဝင်စားသူ သုတေသီတွေ၊ ထားဝယ်ဒေသခံမျိုးဆက်သစ် သုတေသီတွေ စုဆောင်းဖတ်မှတ်သင့်တဲ့ စာအုပ်တအုပ်ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်းဆိုပါရစေ။